Samen starten: een warm welkom...

Bij veel verenigingen waar ik assisteer merk ik dat de start van de repetitie een soort gelijk stramien volgt. Je hebt een paar vroege vogels, muzikanten die mooi op tijd zijn, de haastigen en de laatkomers. Het is altijd lastig om iedereen op tijd binnen te hebben. Het liefst zou je daar als dirigent ook wat aan willen doen, want gezamenlijk beginnen is een groot goed. Daar is nog heel wat te winnen voor de meeste verenigingen.


Maar goed, ik kijk altijd naar wat de mensen doen als ze binnenkomen. Sommige gaan een bakkie koffie halen, sommigen gaan wat riedeltjes spelen op het instrument. Anderen beginnen een praatje met elkaar en weer anderen pakken stil hun instrument uit en gaan zitten wachten tot 'het' begint. En ook bij dirigenten zie je verschil; waar de één zich ergens achteraf concentreert op de repetitie is de ander een rondje aan het maken langs de muzikanten om de sfeer van die avond te peilen. 

Dan is het toch echt tijd dat de repetitie begint. De attentie wordt gevraagd en de dirigent begint (meestal) met een inspeelwerk. Nou ben ik zelf totaal geen fan van het woord inspeelwerk want het impliceert dat het nog los staat van de rest van de repetitie. Zo iets van: eerst hier even doorheen spelen, dan zijn we warm en kunnen we stemmen om vervolgens met het echte werk te beginnen. En meestal is dit ook zo: een koraaltje, toonstudie of makkelijk werk wordt een of twee keer doorgespeeld, waarna de repetitie kan starten. Ten eerste zonde van de tijd, ten tweede niet echt inspirerend op deze manier.

Hoe zie ik het dan? Als het goed is heeft de vereniging tot doel om naast het sociale aspect ook vooral uit te dagen en om muzikanten te stimuleren een goede muzikale prestatie neer te laten zetten. Ik bedoel, je gaat ook niet op voetbal om elke keer met 0-0 weer het spel te eindigen. Het neerzetten van een prestatie geeft een kick. Of dat nu is op het gebied van werk of hobby maakt niet uit. Jezelf verbeteren of in ieder geval laten zien wat je in huis hebt geeft energie!

Mijns inziens zou dit dan ook al aan het begin van de repetitie zichtbaar moeten zijn. Het zou toch mooi zijn als de muzikanten op tijd binnen zouden stromen, de gelegenheid pakken om zichzelf en het instrument op te warmen en stipt op de startijd van de repetitie klaar te zitten om te werken aan de muziekstukken. Helaas zie ik dat dit veel te weinig gebeurd. Ja, bij gerenommeerde orkesten wordt vooraf uitgebreid gesproken over de te spelen werken, wordt er ingespeeld en voorgestemd. Maar kunnen we dat verwachten bij amateurorkesten? 

Ik zeg JA! Maar dan moeten we wel duidelijk maken aan de muzikanten waarom dit zo belangrijk is. En we moeten niet opgeven dit te bereiken. Dirigent en bestuur moeten in deze op één lijn zitten. De repetitie moet uitdagend genoeg zijn zodat muzikanten direct op het puntje van hun stoel willen zitten. Laatkomers moeten het gevoel hebben 'iets' te missen zodat ze de volgende keer op tijd zijn. In de ideale situatie kun je met een volledig orkest beginnen. 

Ik vind inspelen een persoonlijk gebeuren. Iedere muzikant zou voor zichzelf een opwarm routine moeten hebben. Een opwarmroutine moet betrekking hebben op twee aspecten: lichaam en geest. Enerzijds moet je het lichaam 'los' maken en vervolgens de spieren en gewrichten een beetje opwarmen. Anderzijds moet er een muzikaal bewustzijn worden geprikkeld waardoor je in een muzikale flow kan geraken. Wat er voor een goede warm-up nodig is hangt af van de muzikant, welk instrument, welk speelniveau etc... Omdat het opwarmen zo persoonlijk is, kan het niet zo zijn dat we dit langdurig met de hele groep tijdens repetitietijd aan het doen zijn.

Een dirigent (of bestuurslid) of de muziekleraar zou moeten kunnen uitleggen waarom inspelen van groot belang is. Ook voor thuis, trouwens, voordat je met oefenen begint. Een koude start is nooit goed. Vanuit de wens om warm en geconcentreerd te beginnen met een repetitie kun je dus muzikanten vragen om voor de repetitie al aanwezig te zijn. En ik zou dan ook de starttijd van de repetitie nog eens kritisch bekijken. Is de tijd waarop de repetitie start aan de vroege kant (net na het eten bijvoorbeeld) dan kun je als dirigent en bestuur overwegen de repetitietijd iets op te schuiven zodat iedereen de kans heeft op tijd te zijn en de opwarmroutine te doen. Zeg in ieder geval nooit: de repetitie begint om 19:45 en ik wil dat iedereen op op tijd aanwezig is. Zeg eerder, u bent hier vanaf 19:30 welkom om in te spelen en ervoor te zorgen dat we om 19:45 de repetitie gezamenlijk kunnen beginnen. 

Een ieder dient zich uitgenodigd te voelen om de repetitie gezamenlijk te starten, niet verplicht! En dan is de start van de repetitie met recht EEN WARM WELKOM!